Wednesday, May 25, 2016

In Aois na hAibíochta?

Ó am go chéile, ritheann sé liom go bhfuilim ag dul anonn in aois. Amanntaí eile, bím den bharúil go mb'fhéidir go bhfuilim curtha soir, agus amach sna blianta, ag aimhréidh an tsaoil. 

Tá an saol de shíor ag athrú, mar is eol daoibh, a léitheoirí. Tá sé deacair cloigeann ná cos a choinneáil leis an gcraic uilig. Ach, déanaim iarracht bheith ar an eolas faoi chúrsaí an tsaoil, agus déanaim iarracht sibhse a choinneáil ar an eolas faoi na nithe sin nach bhfuil/raibh ar eolas agam. Déanaim é sin, ar fhaitíos na bhfaitíos go mbeadh aon duine agaibhse chomh haineolach liomsa, an dtuigeann sibh. 

Faraor, tá corr rud a sciorrann tharam, i ngan fhios dom.

Roinnt blianta ó shin - am nach raibh mé chomh gar sin do na trí scóir is atáim anois, ach am a raibh na páistí tógtha agam, agus deis agam suí ar mo sháimhín só i bpub i mBaile Átha Cliath, ag labhairt le duine nó dhó a cuireadh ar m'aithne tríd an mblag seo - bhí, ahem, deoch nó dhó ólta agam, agus sheol mé féinpic chuig m'iníon, An Bhean Neamhspleách, bean a bhí ag cur fúithi i Londain ag an am. 

'You look like Gollum!' 

...an téacs a sheol sí ar ais chugam. Rinne me googláil ar 'Gollum images' go bhfeicfinn cén sórt boicín é an Gollum seo, boc nach raibh ar m'aithne agam. Nuair a chonaic mé mo leathchúpla, d'inis mé scéal na dtéacsanna don lucht dí i mo chomhluadar. 

'Ba chuma liom...' arsa mé fhéin leo, '...ach níl aon aithne a'msa ar Ghollum, mar nach bhfaca mé Star Wars riamh i mo shaol!'

Tá siad fós ag gáirí fúm. Rinne mé tuilleadh googlála ar an ábhar ina dhiaidh sin, mar a thuigfeá. Níl Star Wars feicthe fós agam. Ná Lord of the Rings. Aiféala orm faoi sin, a lucht Sci-Fi!

Ar maidin, chonaic mé tvúit ó Aonghus, thall ar Twitter,

'Ná bac le mac a' Wookie is ní bhacfaidh mac a' Wookie leat...' a bhí cumtha aige. 

Ar fhaitíos na bhfaitíos gur chaill sibh an scéal, a léitheoirí, rinne mé googláil ar Wookie, ar ár son. Mar eolas daoibh, tá ní darbh ainm Chewbacca ina Wookie... tá, ahem, seisean in Star Wars, freisin, is cosúil.  

Is ait an mac an saol, ach táim ag foghlaim liom. Anois, ná bíodh sé le rá ag aon duine agaibh, a léitheoirí, nach bhfuilim do bhur gcoinneáil ar an eolas faoi, ahem, nithe tábhachtacha an tsaoil.

Saturday, April 23, 2016

Cac Mada

Téim ag siúl chuile mhaidin. Tá an taobh seo tíre go hálainn, agus déanann an áilleacht sin maitheas dom; bíonn mo chloigeann agus mo cholainn i bhfad níos follÁine ar m'fhilleadh dom. 

Anois, tá daoine ann a bhíonns ag gearán faoi ghuma coganta ar na sráideanna, agus tuigim dóibh, ach ní guma coganta atá mo chrása, ach cac mada.

Ar mo shiúlóid, bím mar a bheadh an tiománaí cairr ann - an tiománaí ag iarraidh súil amháin a choinneáil ar an luasmhéadar agus súil eile ar an mbóthar, ag iarraidh timpiste a sheachaint - bíonn mise, mar choisí, ag iarraidh súil amháin a choinneáil ar an áilleacht máguaird, ach ag iarraidh an cac madra ar mo bhealach a sheachaint, ag an am céanna. An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a léitheoirí, ach tá sé ar fud na háite...




...agus fiú...
 Ní hé nach bhfuil neart de na boscaí cuí ar fáil...
...tá siad ar fud na háite, ach, fós, is cuma cá mbíonn siad curtha...
...tarlaíonn rudaí mar seo, i gcónaí...

Ní thuigim é.  Tá contúirt ar leith ag baint le cac madra. É sin ráite agam, ní ar aon ghadhar a chuirim an locht, ach ar na daoine nach bhfuil ag breathnú ina ndiaidh.

Monday, April 11, 2016

Smaointe ag Rith

'Life is too short to wake up with regrets. So love the people who treat you right and forget about the ones who don't.'

Is ar Twitter a bhí mé ar maidin, nuair a chonaic mé an t-athfhriotal thuas, athfhriotal a tháinig ó @WomenOfHistory, via @Tuigim. Táim den bharúil gur ó fhear a tháinig an t-athfhriotal, ar dtús, ach sin scéal eile, nach mbaineann leis an scéal seo. Ceapaim. 

Pé scéal é, chuir an t-athfhriotal sin athfhriotal eile i gcuimhne domsa, ceann a chuala mé ó bhean chliste roinnt blianta ó shin, ceann a chum sí óna dúchas féin, agus í ag labhairt liom, le nádúr carad agus comhairleora, 

Ná glan ach tóin an té a ghlanfadh do thóin duit. 

Chinn mé an t-athfhriotal a roinnt ar mo chuntas féin thall ar Twitter agus, dá thoradh sin, thosaigh trácht nó dhó idir mé fhéin agus @uathachas agus @aonghusoha. Is féidir libh, más mian libh, na tráchtanna sin a léamh anseo

Ar aon nós, thosaigh mo smaointe ag rith, siar ar bhóithrín na smaointe. Roinnt blianta ó shin, roinn mé athfhriotal na mná cliste le cara eile liom, agus an bhfuil a fhios agaibh céard a dúirt sí liom,

'Honestly, Áine, I don't think I could personally wipe your ass if it needed wiping... but I wouldn't leave you in that state - I'd pay somebody to do it!'

Agus, tuigim a cás...ina bealach féin, ní fhágfadh sí cara san fhaopach, agus sin, ahem, bun agus barr an scéil agus na fealsúnachta. I bhfocail an fhir chliste a chum an leagan nua dom ar maidin, 

Ní grá go glanadh tóna.

Mar sin, is fearr comhluadar a choinneáil leis na daoine a 'who treat you right' agus 'forget about the ones who don't' is dócha. Lón machnaimh daoibh, ar maidin, a chairde. 

Saturday, April 2, 2016

Gan Meas Mada

video
Is léir nach bhfuil meas mada ag Sióg s'againne ar cheird na scríbhneoireachta, agus cén fáth a mbeadh...is cat é, nach ea?!

Seanfhocal nó dhó daoibh, ón leabhar Seanfhocla Chonnacht,

Má bhíonn ceann uain ar mhaidin earraigh, beidh ceann mada allta ar an tráthnóna. (Aimsear)

Tá an mada ag ithe féir, tá báisteach air. (Aimsear)

Is fearr cat gránna ná mada deas sa teach san oíche. (Ainmhithe) 

Is deacair an mada a bhaint den tseanchasán. (Ainmhithe)

Is fearr duit madraí an bhaile a bheith leat ná i d'aghaidh. (Cairdeas)

Bíonn gach mada teann ag a dhoras féin. (Cleachtadh)

Is fearr mada beo ná leon marbh. (Comharsa)

Níl mada ar bith is measa ná an mada is airde tafann. (Cur i gCéill)

Friday, April 1, 2016

Straois na nGael

Léigh mé, le déanaí, a bhuí le Maitiú Ó Coimín, ar tuairisc.ie, go bhfuil straoiseoga nua ar an mbealach chugainn - cinn nach ionann iad agus na cinn atá ar mo mhéarchlársa, i láthair na huaire, pé scéal é.

Is cosúil go ndearnadh uasdátú ar chóras na straoiseog, anuraidh, i ngan fhios domsa, agus gur féidir, anois, an dath atá ar chraiceann na straoiseoige a athrú - más mian le duine a leithéid a dhéanamh, ar ndóigh. Is dea-scéal atá ann, i mo thuairim féin, mar táim tinn tuirseach den dath buí sin.

Agus, dea-scéal sa mhullach ar dhea-scéal eile, léim go bhfuil moltaí eile beartaithe ag Unicode. Dar leis an Fear Feasach Fiosúil (is fearr gan 'F'er a thabhairt air, mura miste libh) ina alt, beidh ‘rogha gnéis agus treorach’ againn, má éiríonn leis na moltaí nua-aimseartha atá ar na bacáin; uasdátú eile a bheas ann a ligfeadh do dhaoine dath na gruaige a athrú - ar an straoiseog, an dtuigeann sibh, chan oraibh féin. Uasdátú de shaghas eile a theastódh, cheapfainn, dá mba rud é go raibh tú ag iarraidh do chruth féin a athrú. Ach, sin scéal eile. 

Bhuel, is léir go bhfuil saol na straoiseog ag athrú, gan dabht ar bith. Ar maidin, céard a chonaic mé ar mo nuacht idirlín ach go bhfuil moltaí eile beartaithe a ligfeadh do dhaoine ‘a rogha teanga’ a chur in iúl ar a gcuid straoiseog. Creid é nó ná creid, nuair a bheas do ghruaigdhath, do chneasdhath, do thuarceathadath roghnaithe agat, is féidir leat do Ghaelachas a chur in iúl, ach síneadh fada a chur os cionn na straoiseoige.

Anois, sula dtosóidh sibh ag clamhsán, chuir mé ríomhphost mímhuiníneach chucu cheana féin, maidin inniu, maidir leis an gcosúlacht/éideimhne a bheadh ann idir an síneadh fada Gaelach agus, mar shampla, e-acute’eanna na dteangacha eile. 

Dar leo, ina bhfreagra amhrasach, beidh caipíní ar fáil do na dreamanna eile (beret ar an bhFrancach, mar shampla), ach is ag na Gaeil amháin a bheas an síneadh fada.  Ádh, agus síneadh fada, na nGael orainn…wúhúúúúúúú!

Má tá aon údar gearáin agaibh faoin gcraic seo uilig, éist liomsa, agus scríobhaigí féin chucu ag ansíneadhfadagaelach@amadáin.aibreáin.ie

Go n-éirí go gealt libh! 

Thursday, March 24, 2016

Tragóid

'Nach postúil mar bhreathnaíonns tú inniu
Gan díomú, gan cás ort ná náire
Tar éis bean bhocht a fhágáil gan fear
Agus teaghlach a fhágáil gan gáire'

Sin thuas véarsa as an dán *Soitheach na nDeor, dán ón bhfile Johnny Choil Mhaidhc, dán a scríobh sé faoi thragóid eile a tharla ar an bhfarraige lena bhfuil sé ag labhairt, blianta fada ó shin, nuair a bádh cara leis. 

Is dán é a rith liom, nuair a chuala mé faoin tragóid ar an gcéibh anseo i mBun Cranncha. Sí an fharraige chéanna a sciob cúigear, go míthrócaireach, ón saol, Dé Domhnaigh seo caite;  Seán, Mark, Evan, Ruth agus Jodie Lee. 

A bhuí leis an bhfear uasal cróga sin, Davitt Walsh, tá Rionaghac-Ann lena máthair, Louise, anois. Solas, de shaghas, i ndorchadas an bhróin. Go bhfaighe Louise bhocht sólás éigin i mbarróga an linbh a sábháladh. 

Arú inné, théis an chuid is measa den fhliú a bhí do mo chrá a chur díom, cheannaigh mé bláthanna, agus shúil mé i dtreo na céibhe. D'fhág mé na bláthanna ann, in aice na mbláthanna uilig a bhí ann romham, agus léigh mé na nótaí a bhí scríofa ag na daoine a d'fhág ann iad. Bhrisfeadh siad do chroí, a léitheoir, mura raibh do chroí briste cheana.  
Agus, ar ndóigh, níl duine ná deoraí nach bhfuil croíbhriste mar gheall ar an tubaiste uafásach seo. Tá a fhios agam é sin, mar gur chuala mé an brón agus an bhuairt á roinnt ag daoine lena chéile, amhail is dá mbeadh muid uilig ag iarraidh ciall ná réasún a dhéanamh den tubaiste a tharla. Ach, ní féidir. Níl focail ann len í a mhíniú, ná bealach ann len í a thuiscint. 

Shuigh mé ar an mballa, taobh leis an bhfánán ar an gcé, agus dúirt mé paidir nó dhó...ceann uaimse, ceann uaibhse. Níl a fhios agam cá dtéann gathanna na bpaidreacha agus na mbláthanna, a léitheoirí, ach is gathanna tacaíochta iad, a thagann ón gcroí. Go dtuga siad sólás don chroí nó don anam óna dteastaíonn siad, in am seo na buartha. 


*Ón leabhar Buille Faoi Thuairim Gabha, @ Cló Iar-Chonnachta Teo., 1987.

Friday, March 4, 2016

Dáta Don Dialann

Oíche Dé Máirt seo chugainn, 8 Márta, beidh ócáid cheiliúrtha ar  Lá Idirnáisiúna na mBan ar bun i dTeach an Ardmhéara, i mBaile Átha Cliath, ón 7:00 i.n go dtí 10:00 i.n, sa Seomra Darach ann. 

Is í Réaltán Ní Leannáin, mo chomhbhlagálaí, bean eagair na hócáide, agus beidh sise, agus na mná eile atá luaite anseo, ag léamh as a gcuid saothar, ar an oíche. Cúig nóiméad, nó mar sin, an duine a bheas acu, agus beidh a gcuid leabhar ar fáil, mar aon leo féin, más mian le haon duine teagmháil a dhéanamh leo, ina dhiaidh sin.

IMRAM agus Seachtain na Gaeilge ag tacú leis an ócáid agus, a bhuí le Críona Ní Dhálaigh, Ardmhéara Bhaile Átha Cliath atá ag cur a Teach ar fáil don phobal Gaelach an oíche sin, beidh sólaistí ar fáil, nuair a bheas an léamh ar fad thart, mar sin beidh deis againn uilig a thuilleadh aithne a chur ar a chéile, ar ár gcompord, más mian linn.  

Beidh ceol ann, ar bhonn deonach, le Fionn Ó hAlmhain agus Michael Martin...maith iad!

Ar ndóigh, is trí mheán na Gaeilge a bheas na himeachtaí uilig, agus táim ag súil go mór leis, mar ócáid. Beidh mé ann, mar Bhean A' Tí, le, ahem, smacht a choinneáil 'ar an lucht éisteachta agus ar an lucht léite' deirtear anseo

Gabh mo leithscéal, a léitheoirí, ach caithfidh mé imeacht anois, agus bata a aimsiú in áit éigin...

Na Léitheoirí:

Éilis Ní Dhuibhne Almqvist
Áine Ní Ghlinn
Celia de Fréine
Anna Heussaff
Éilis Ní Anluain
Réaltán Ní Leannáin
Áine Ní Mhaoldomhnaigh-Ó'Drioscoll
Siún Ní Dhuinn

Tuilleadh eolais faoin ócáid le léamh anseo agus anseo