Sunday, July 10, 2016

Nathanna Cainte

'Lá le fíon is arís gan bhraon' an leagan Gaeilge a fuair mé ar foclóir.ie don nath 'feast or a famine,' cé gur 'gorta nó cóisir' an leagan a roghnaigh mé don bhlagmhír a bhí á scríobh agam, ag an am.

Measaim nach raibh mórán measa ar an bpósadh, tráth den tsaol, más fíor an ceann seo ó fhoclóir McCionnaith, 'pósadh inniu agus picil amáireach' do 'feast today, famine tomorrow' chomh maith leis an gceann seo ó fhoclóir T. O'Neill-Lane, 'ní féasta go róstadh, is ní céasadh go pósadh' do 'no feast till the roast and no torment till marriage.'

Ar foclóir.ie 'bíonn blas ar an mbeagán' má tá 'enough is as good as a feast' agus, dar le teanglann.ie 'ní ligfeadh an gorta dó é a dhéanamh' dá mbeadh sé 'too stingy to do it.' An méid sin ráite, dá mbeadh tú ag iarraidh 'lán na súl a bhaint as rud,' bheadh tú ag 'feast one's eyes on something' dar le Tomás de Bhaldraithe ina fhoclóir. 

Agus, más mian leat 'to keep the wolf from the door',' is fearr duit 'an gorta a choinneáil uait,' cheapfainn.

Friday, July 8, 2016

Faill agus Feall

Meas tú, arsa mé féin liom féin, ar maidin, nuair a bhí nuacht na seachtaine á léamh agam ar an idirlíon, an raibh an domhan riamh ina chíor thuathail, ach nach raibh muid ar an eolas faoi, ar an bpointe, mar a déarfá, mar nach raibh fáil againn ar an nuacht chomh sciobtha fadó?

I láthair na huaire, tá An Ríocht Aontaithe curtha as a riocht, shílfeá, agus tá sé deacair a rá cé acu faill nó feall atá/a bhí taobh thiar den Bhreatimeacht sin a tharla le déanaí, nó easpa muiníne. Mar a tharla sé, bhí mé thall ar feadh míosa, agus bhí mé i Londain nuair a bhí an reifreann, agus a gcuid tuairimí maidir leis an reifreann, á bplé ag daoine. Ba léir domsa, ón méid a chuala mé, agus ón méid a léigh mé, go raibh Breatimeacht i ndán don tír. Ba mhór an líon daoine é '11% still undecided.'

Leag Cathal Mac Coille a mhéar air, ceapaim, nuair a scríobh sé, ina alt ar tuairisc.ie,

'Níl muinín níos mó as an élite ag sciar mór den phobal sa Bhreatain ná i mórán tíortha eile. Cé hiad? Ceannairí agus urlabhraithe na bpríomhpháirtithe agus an chuid is mó de na húdaráis i ngach tír, chomh maith le ranna stáit, saineolaithe, iriseoirí agus baincéirí.'

Ní raibh na daoine 'mór le rá' ag éisteacht, feictear dom. Ní raibh na daoine ba chóir bheith 'ag éisteacht' ag éisteacht, shílfeá. 


Agus, is cosúil nach raibh siad ag éisteacht nuair a bhí nithe amhrasacha ag tarlú in Console. Tá an damáiste déanta, faraor. Agus, tá na cogaí, feictear dom, leanúnach; gan gá leo, dá n-éistfeadh daoine lena chéile.


Chuile sheans nach raibh fáil againn ar an eolas, ná ar na drochscéalta, leis an luas céanna, fadó, nuair nach raibh an t-idirlíon ann, ach tá anois, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile. Ach, fós, fiú agus muid ar an eolas faoin bhfaill agus faoin bhfeall, tá ag éirí leis na brabúsaithe. Níos measa fós, is minic go ligtear leo. 

Wednesday, July 6, 2016

Ag Blagáil Faoi Bhlagáil

'Meiteabhlagáil' an focal a d'úsáid Aonghus, thall ar Twitter, nuair a scríobh mé ann go raibh blagmhír ar ábhar na blagála á scríobh agam. Ní focal é 'meiteabhlagáil' a bhí ar eolas agam, ach tá focal nua foghlamtha agam anois, a léitheoirí, mar is minic liom, ó thosaigh mé ar an gcraic seo.

Go deimhin, is mar fhoghlaimeoir a thosaigh mé ar an mblagáil, an chéad lá riamh. 2007 a bhí ann, agus bhí céim i Litríocht na Gaeilge díreach críochnaithe agam, in Ollscoil Uladh, agus bhí mé ar tí cúrsa i Scileanna Teilifíse a dhéanamh san Acadamh i nGaoth Dobhair.

Le críochnú na céime, agus ó tharla mé i mo chónaí i gceantar Galltachta, bhí faitíos orm go gcaillfinn a raibh foghlamtha agam de ghramadach na Gaeilge. Luaigh mé mo bhuairt intinne le cara liom - bean chliste chiallmhar a raibh grá, taithí agus tuiscint nach beag aici ar mheáin shóisialta na Gaeilge - agus ise a mhol dom tús a chur le blag i nGaeilge. Rinne mé amhlaidh, agus táim ag blagáil liom ó shin. Bíodh gorta nó cóisir ann (agus is minic mo bhlag ina thost), táim fós ag blagáil. Táim fós ag foghlaim. 

Tá na Blog Awards Ireland ann, arís, i mbliana, agus tá catagóir ar leith ann don 'Irish Language Blog,' mar a bhí anuraidh, agus arú anuraidh, más buan mo chuimhne. Fuair mé ainmniúchán arís i mbliana - go raibh céad míle maith agat, cibé duine a mhol mo bhlag! - ach níor chuir mé iarratas isteach, fiú théis ríomhphost nó dhó a fháil ón lucht eagraithe. Tá fáth leis sin. 

Chuir mé ríomhphost buíochais ar ais chucu; dúirt mé leo nach mbeinn páirteach i mbliana, ach go raibh súil agam go n-éireodh go geal leo uilig. Fuair mé ríomhphost i mBéarla ar ais, ag fiafraigh díom an raibh fáth ar leith nach raibh mé sásta bheith páirteach. Thosaigh an ríomhphost le 'Dear Mise,' Chonaic mé áit na leathphingine, arís. Thuig mé féin mo chás. 

An méid sin ráite, is cuma, mar ní duais a bhí mar aidhm agamsa nuair a thosaigh mé ag blagáil. Mar a scríobh mé anseo, roinnt mhaith blianta ó shin, 

'A fhad is go bhfuilimse anseo in bhur gcuideachta, ag roinnt mo smaointe, ag roinnt mo thuairimí, ag roinnt eolais ar theanga agus ar chúrsaí an tsaoil, mar a thuigim féin iad, agus mé á dhéanamh sin i nGaeilge, ní bheidh meirg ag teacht ar mo theanga, ná ormsa.'

Murach sibhse, a léitheoirí, ní bheinn anseo, ag rámhaillí liom. Táim fíor bhuíoch as an deis, trí mo bhlag, bheith in bhur gcuideachta, ag foghlaim, agus ag cuidiú le foghlaimeoirí, tá súil agam. 

Sin mo dhuais. 

Monday, July 4, 2016

Lá na Saoirse

Ó tharla go bhfuil chuile sheans ann go mbeidh sibh ag ceiliúradh bhur lá mór, inniu, a léitheoirí thall (nó abhus más ann atá sibh), tá súil agam go mbainfidh sibh sult agus taitneamh as an lá, cibé áit ina bhfuil sibh, ar fud an domhain.  

Giotaí ó Amhrán Náisiúnta na Stát Aontaithe le léamh, i nGaeilge,  ar bhlag Róislín anseo, agus anseo, agus anseo.

Sunday, July 3, 2016

Ochón

Meas tú an dtagann cantal, nó easpa foighne, ar dhuine le haois? 

Ní hé gur duine cantalach mé, chomh fada agus is eol dom, ach thug mé faoi deara, le blianta beaga anuas, go mbím ag rá 'Ochón!' níos minice ná mar a bhínn, tráth den tsaol. 

Bhí am ann agus ní thabharfainn aird dá laghad ar éagsúlachtaí an tsaoil. Dá mba rud é go ndearna/go ndúirt duine rud éigin le nach n-aontóinn, scaoilfinn tharam é. Bhí fáth leis sin, agus tá fós - ní hionann mo dhearcadhsa ar chúrsaí an tsaoil agus dearcadh duine eile, b'fhéidir; an rud atá seafóideach, nó brónach, nó sotalach, nó míchothrom, nó iontach/ar fheabhas/dána/maith i mo thuairimse, a mhalairt ar fad a d'fhéadfadh bheith mar thuairim ag duine eile. 

Sin éagsúlachtaí an tsaoil.  Ní lia duine ná tuairim, mar is eol daoibh, a léitheoirí. 

Ach, agus seo m'fhadhb le déanaí, ní dóigh liom gur ag feabhsú atá cúrsaí an tsaoil, ar chor ar bith, ach ag dul i ndonacht. Sin mo thuairim. Ní mhothaím go bhfuil cineáltas ná carthanacht ann, mar a bhíodh; go bhfuil dearmad déanta, go minic, ar thábhacht an duine; go bhfuil reiligiúin, polaitíocht, teorainneacha agus maoin shaolta ag treorú (nó ag míthreorú, más mian leat), meonta daoine. 

Fágann sé sin go bhfuil go leor daoine bochta san fhaopach, go rómhinic. Tá go leor daoine ar an imeall. Tá go leor daoine ag fulaingt. 

Ochón agus ochón ó...

Wednesday, May 25, 2016

In Aois na hAibíochta?

Ó am go chéile, ritheann sé liom go bhfuilim ag dul anonn in aois. Amanntaí eile, bím den bharúil go mb'fhéidir go bhfuilim curtha soir, agus amach sna blianta, ag aimhréidh an tsaoil. 

Tá an saol de shíor ag athrú, mar is eol daoibh, a léitheoirí. Tá sé deacair cloigeann ná cos a choinneáil leis an gcraic uilig. Ach, déanaim iarracht bheith ar an eolas faoi chúrsaí an tsaoil, agus déanaim iarracht sibhse a choinneáil ar an eolas faoi na nithe sin nach bhfuil/raibh ar eolas agam. Déanaim é sin, ar fhaitíos na bhfaitíos go mbeadh aon duine agaibhse chomh haineolach liomsa, an dtuigeann sibh. 

Faraor, tá corr rud a sciorrann tharam, i ngan fhios dom.

Roinnt blianta ó shin - am nach raibh mé chomh gar sin do na trí scóir is atáim anois, ach am a raibh na páistí tógtha agam, agus deis agam suí ar mo sháimhín só i bpub i mBaile Átha Cliath, ag labhairt le duine nó dhó a cuireadh ar m'aithne tríd an mblag seo - bhí, ahem, deoch nó dhó ólta agam, agus sheol mé féinpic chuig m'iníon, An Bhean Neamhspleách, bean a bhí ag cur fúithi i Londain ag an am. 

'You look like Gollum!' 

...an téacs a sheol sí ar ais chugam. Rinne me googláil ar 'Gollum images' go bhfeicfinn cén sórt boicín é an Gollum seo, boc nach raibh ar m'aithne agam. Nuair a chonaic mé mo leathchúpla, d'inis mé scéal na dtéacsanna don lucht dí i mo chomhluadar. 

'Ba chuma liom...' arsa mé fhéin leo, '...ach níl aon aithne a'msa ar Ghollum, mar nach bhfaca mé Star Wars riamh i mo shaol!'

Tá siad fós ag gáirí fúm. Rinne mé tuilleadh googlála ar an ábhar ina dhiaidh sin, mar a thuigfeá. Níl Star Wars feicthe fós agam. Ná Lord of the Rings. Aiféala orm faoi sin, a lucht Sci-Fi!

Ar maidin, chonaic mé tvúit ó Aonghus, thall ar Twitter,

'Ná bac le mac a' Wookie is ní bhacfaidh mac a' Wookie leat...' a bhí cumtha aige. 

Ar fhaitíos na bhfaitíos gur chaill sibh an scéal, a léitheoirí, rinne mé googláil ar Wookie, ar ár son. Mar eolas daoibh, tá ní darbh ainm Chewbacca ina Wookie... tá, ahem, seisean in Star Wars, freisin, is cosúil.  

Is ait an mac an saol, ach táim ag foghlaim liom. Anois, ná bíodh sé le rá ag aon duine agaibh, a léitheoirí, nach bhfuilim do bhur gcoinneáil ar an eolas faoi, ahem, nithe tábhachtacha an tsaoil.

Saturday, April 23, 2016

Cac Mada

Téim ag siúl chuile mhaidin. Tá an taobh seo tíre go hálainn, agus déanann an áilleacht sin maitheas dom; bíonn mo chloigeann agus mo cholainn i bhfad níos follÁine ar m'fhilleadh dom. 

Anois, tá daoine ann a bhíonns ag gearán faoi ghuma coganta ar na sráideanna, agus tuigim dóibh, ach ní guma coganta atá mo chrása, ach cac mada.

Ar mo shiúlóid, bím mar a bheadh an tiománaí cairr ann - an tiománaí ag iarraidh súil amháin a choinneáil ar an luasmhéadar agus súil eile ar an mbóthar, ag iarraidh timpiste a sheachaint - bíonn mise, mar choisí, ag iarraidh súil amháin a choinneáil ar an áilleacht máguaird, ach ag iarraidh an cac madra ar mo bhealach a sheachaint, ag an am céanna. An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a léitheoirí, ach tá sé ar fud na háite...




...agus fiú...
 Ní hé nach bhfuil neart de na boscaí cuí ar fáil...
...tá siad ar fud na háite, ach, fós, is cuma cá mbíonn siad curtha...
...tarlaíonn rudaí mar seo, i gcónaí...

Ní thuigim é.  Tá contúirt ar leith ag baint le cac madra. É sin ráite agam, ní ar aon ghadhar a chuirim an locht, ach ar na daoine nach bhfuil ag breathnú ina ndiaidh.