Tuesday, May 16, 2017

Amhráin do Pháistí

Nuair a thagaim ar leabhar do pháistí a thaitníonn liom, go háirithe má tá ceol le cloisteáil uaidh, (mar atá ón leabhar sa phictiúr thuas), tá sé de nós agam an leabhar a cheannacht, agus mo leagan Gaeilge fhéin den amhrán a chasadh, mura bhfuil fáil agam ar leagan eile Gaeilge den amhrán, áit éigin eile. 

Seo thíos an leagan Gaeilge a chasaim leis an leabhar thuas, mar shampla,

    'Seol, seol, seol do bhád, 
   Ar fharraige an tsaoil,
   Seolfaidh muid, ceolfaidh muid, is beidh muid ag spraoi,
   Go bhfille muid arís' 

Ar ndóigh, is féidir an fhoirm tháite den bhriathar a úsáid, chomh maith céanna...seolfaimid, ceolfaimid, beimid, fillimid...bainim fhéin úsáid as an bhfoirm a thagann go nádúrtha chugam, agus mé ag gabháil fhoinn. Agus, mura bhfuil ciall le focail an amhráin pháistiúil a chumaim, ní bhím róbhuartha faoi, agus ní bheidh, go bhfeice mé bó ag léim thar an ngealach. 

Tá neart leabhar do pháistí, le hamhráin i nGaeilge, le fáil anois, mar atá Gugalaí Gug agus Bliain na nAmhrán, mar shampla. Má tá aon leabhar eile, mar iad, le moladh agaibh, a léitheoirí, bheinn buíoch as bhur moltaí a fháil, le bhur dtoil. ♫  

Monday, May 15, 2017

Smaointe ag Rith

Tharla sé go raibh sé fhéin agus mé fhéin ag ól caife, ar chúl an tí (sular fhág an ghrian muid) inné, agus cé nach cuimhin liom cén fáth ná cén chaoi ar tharla sé, tháinig ainm Emma Peel isteach sa chomhrá. 

Anois, tá a fhios agam go maith go bhfuil daoine á léamh seo agus ní bheidh leid dá laghad acu cé hí Emma Peel, agus tá chuile sheans ann nár chuala siad iomrá ar The Avengers ach an oiread (an clár ina mbíodh an t-aisteoir, Diana Rigg, ag aisteoireacht mar Emma Peel) ach ba chlár é a thaitin go mór liom fhéin, nuair a bhí mé i mo chailín óg. 

Bhí mé, ahem, ag iarraidh bheith cosúil le Emma Peel, an dtuigeann sibh, a léitheoirí. Shamhlóinn mé fhéin, i m'éadaí dubha teanna, ag sábháil an domhain, agus is iomaí karate cic a tarraingíodh, i dtreo mo shiblíní, thar na blianta, agus mé, ahem, i mbun na hoibre sin. Tá chuile sheans ann go bhfuair mé cic nó dhó ar ais, ach ní cuimhin liom na, ahem, rudaí beaga suaracha sin. 

Ach, is cuimhin liom, go maith, an díomá a bhí orm nuair nár éirigh le Daidí na Nollag an chulaith dhubh theann sin a fhágáil faoin gcrann Nollag dom. Bhí sí ar bharr mo liosta a'm! Ar ndóigh, tá a fhios agam, anois, nach ar Dhaidí na Nollag a bhí an locht, mar nár fhéad sé theacht ar chulaith a d'fheilfeadh ach, ag an am ar leith sin, bhí an cailín beag ramhar sin an-bhuartha ar fad. Níor thuig sí, an créatúirín, go raibh an saol agus a cuid samhlaíochta in adharca a chéile. Tuigim anois é. 

Sa lá atá inniu, feicim an brú atá ar chailíní agus ar bhuachaillí. Tá siad báite agus sáite sna meáin, áiteanna ar féidir an fhírinne a cheilt; go mion minic, i ngan fhios don té atá soineanta, nó neamheolach ar fhíricí an tsaoil. 

Bhí an t-ádh liomsa, ar go leor bealaí. Bhí daoine muinteartha liom, agus cairde agam, a choinnigh súil ar mo chuid samhlaíochta, agus a chothaigh mo chuid muiníne, ar feadh mo shaoil. Is faoina dtioncharsan atá mé fós ag maireachtáil. 

An méid sin ráite, ní hionann an dá ré, ansin agus anois. Ach, is ionann mianta an duine óig, mar go bhfuil a gcuid samhlaíochta fós aibí, agus éasca a mhúnlú. 

Tá súil agam go mbeidh muintir agus cairde daoine óga samhlaíocha na linne seo in ann iad a thabhairt slán ón múnlú dodhéanta neamhchríonna. 

Sunday, March 26, 2017

Lá na Máithreacha

'Staid intinne is ea an tseanaois. Staid intinne is ea an óige. An rud is tábhachtaí ná a bheith dílis do do chuid prionsabal féin, do shaol a chaitheamh de réir na gcaighdeán agus an tslat tomhais a leagann tú síos duit féin.'

Léigh mé an méid sin thuas, focail a tháinig ón scríbhneoir Mícheál Ó Ruairc, ar tuairisc.ie, le déanaí. Sin iad na focail a rith liom, ar maidin, ar Lá na Máithreacha, agus mé ag cogaint círe an lae, le mo lón machnaimh. 

Fadó, os cionn caoga bliain ó shin, rith smaoineamh liom i séipéal, agus níor athraigh mé m'intinn ar an ábhar, ó shin. Creidim i nithe atá 'ceart' agus 'cóir,' agus creidim i gcomhionannas

Cuireann sé iontas orm, mar shampla, nuair a scaoileann mná, go traidisiúnta, lena sloinnte, ach glacaim leis go bhfuil an ceart sin acu, fiú má shamhlaím féin nach gcuidíonn sé le cearta na mban. Sin mise. 

Ar ndóigh, b'fhéidir gur hipí atá ionam, ach níor athraigh mo 'chuid prionsabal' mórán ó bhí mé sé bliana d'aois, agus ní dóigh liom go n-athróidh siad anois. 

Seasaim go glórach ciúin ar mo chlaí fhéin, an dtuigeann sibh. Trasna an bhóthair uaim tá claí eile, agus tá daoine ina seasamh ar an gclaí sin, mar nach maith leo an claí ar a bhfuilimse i mo sheasamh. Tá an ceart sin acu. Níl dochar san éagsúlacht, an fhad is nach gcaitear clocha, ná urchair; fhad is nach ngonntar le beart ná le briathar. 

Teastaíonn droichid, ní drochíde. Sin mo phrionsabal. 

Bainigí sult as Lá na Máithreacha, a léitheoirí. 

Friday, March 17, 2017

Focail An Iarthuaiscirt...Comórtas Filíochta

Mar eolas daoibh, a léitheoirí, féach thíos na sonraí uilig faoin ócáid Comórtas Filíochta Gaeilge 2016 a bheidh ar siúl i Leitir Ceanainn, ag deireadh na míosa seo. 

Beidh na filí thíosluaite, atá ar an ngearrliosta, ag léamh a gcuid dánta dúinn, sula bhfógróidh an moltóir (bunaitheoir An Chúirt Filíochta), Proinsias Mac a'Bhaird, cé hé nó cé hí buaiteoir an chomórtais. 

Ina dhiaidh sin, beidh ceol traidisiúnta; agus mic oscailte ar fáil, más mian le haon duine agaibh bheith ann ar an oíche, agus bhur saothar fhéin a roinnt leis an lucht éisteachta.

Is mór ag an eagraíocht, Focail an Iarthuaiscirt/NorthWestWords, an chabhair mhór a thug tacaíocht airgeadais Údarás na Gaeltachta agus An Chomhairle Ealaíon, trí Ealaín na Gaeltachta, chun an togra seo a chur ar bun. 

Buíochas, freisin, le Uachtarlann Dhún na nGall as a gcuid urraíochta...beidh corn an chomhlachta á bhronnadh ar an mbuaiteoir, ar an oíche, chomh maith. 

Beidh mise ann, mar Bhean An Tí, agus táim ag súil go mór leis an oíche. Bígí linn, a chairde!


                           North West Words

Café Florence, Leitir Ceanainn  
An Déardaoin 30 Márta 2017 8.00pm

Comórtas filíochta Gaeilge 2016  

le Focail an Iarthuaiscirt, 
urraithe ag Ealaín na Gaeltachta 
agus Uachtarlann Dhún na nGall
An chéad duais: 250 euro agus corn (urraithe ag Uachtarlann  Dhún na nGall)

Moltóir an chomórtais:  Proinsias Mac a'Bhaird


Gearrliosta

An abairt ghearr - Sean O’Muireagáin, Béal Feirste
Bruach - Gearóid DeBriotún, Baile Átha Cliath
Admháil na hOíche Shathairn, Cúpla Lá Iardheireadh Caidrimh -
Dubhán Ó Longháin, Co. Dhún nan Gall
Gadaí na Geanmnaíochta - Michéal O Ruairc, Baile Átha Cliath
An Fidléir - Máire Dinny Wren, Co. Dhún nan Gall
Deasghnáth - Seosamh Ó Murchú, Baile Átha Cliath

Wednesday, February 22, 2017

Ócáidí

Ní minic a bhím ar an ríomhaire na laethanta seo agus, dá bhrí sin, sé mo bhlag atá thíos le m'easpa airde, faraor géar. Airím uaim é. 

An méid sin ráite, ní airím uaim Facebook, ná Twitter, ar bhealach. Cé go bhfuil cuntas agam leo, fós, tá sé de nós agam súil a choinneáil ar imeachtaí an tsaoil ar bhealaí eile. Tá fáth leis sin. Tuilleadh faoi sin, amach anseo. 

Ní hé go bhfuilim díomhaoin, an dtuigeann sibh. Tá bailiúchán de mo chuid filíochta le teacht ar an bhfód go luath; Cló Iar-Chonnacht len é a fhoilsiú, amach sa mbliain. Ar Lá Vailintín, léigh mé mo dhán 'Mo Ghrá' ar chlár Iris Aniar ar Raidió na Gaeltachta; podchraoltaí anseo, más mian libh éisteacht leis na dánta grá eile a bhí le cloisteáil ar an gclár, ar an lá. 

Tá amhráin nua á gcumadh agam. Bhain mé an-sult as mo chuid ama leis an bhFéile Pan Cheilteach thar na blianta, agus molaim coiste na féile sin, agus a lucht tacaíochta (Glór Cheatharlach, IMRO, Gael Linn, Foras na Gaeilge, An tOireachtas srl.), go hard na spéire, mar go spreagann siad daoine, mé féin san áireamh, chun amhrán nua Gaeilge a chumadh, go rialta. 

Tá ocht n-amhrán déag sa chomórtas náisiúnta, i mbliana, agus guím gach rath ar na hiomaitheoirí uilig (liosta anseo, pdf). Beidh an comórtas amhránaíochta ar siúl sa Seven Oaks Hotel, i gCeatharlach, an Satharn beag seo, 25 Feabhra...go n-éirí go geal leo uilig!

Ar Lá Idirnáisiúnta na mBan, 8 Márta, beidh mé fhéin, agus roinnt scríbhneoirí eile na Gaeilge, ag teacht le chéile i dTeach an Ardmhéara i mBaile Átha Cliath. Mar aon le Mise Ciara, táim ag súil go mór leis an ócáid, agus táim fíorbhuíoch do mo chomhbhlagálaí, Réaltán Ní Leannáin, as an méid ama atá caite aici i mbun eagraíochta ar an ócáid. Tuilleadh eolais le fáil uaithi ag realtan (ag) hotmail (ponc) com, más mian libh bheith linn ar an oíche. 

Beidh mac le mo chomhbhlagálaí, Aonghus, Fionn Ó hAlmhain (an bheirt acu le cloisteáil ar an gclár Gaol Gairid, níl sé i bhfad ó shin), agus Hajime Takahashi, ag gabháil cheoil dúinn ag an ócáid; agus mo cheol iad Foras na Gaeilge as a gcuid urraíochta i mbliana.  

Mar is léir, ní bhíonn lucht scríofa na Gaeilge díomhaoin. Ní bhíonn a dteanga ná a ndúchas i bhfad uatha riamh. Gura fada buan a lucht tacaíochta! 

Friday, January 20, 2017

Comórtas Filíochta

Féach thíos, mar eolas daoibh. Scéal le scaipeadh, a chairde, mura miste libh. 

Comórtas filíochta Gaeilge 2016


An chéad duais:€250 agus corn,
  
Bhéarfar cuireadh do na buaiteoirí ar fad a saothar a léamh ag oíche ealaíne a bheas ag Focail an Iarthuaiscirt i gCaifé Florence i Leitir Ceanainn.

Breis eolais ar an suíomh idirlíne: http://northwestwords.com/

Sprioc: 31ú Eanáir 2017

Táille: €5 do 3 dhán 

Fáilte roimh iarratais ar líne nó sa phost. Caithfidh na filí bheith os cionn 18 bliain d'aois agus gan a gcuid dánta bheith foilsithe roimhe seo. Tuilleadh eolais anseo (pdf).